Een onzichtbaar watermerk in AI-tekst: wat het wel en niet bewijst
8 oktober 2026
OpenAI gaat in de EU een onzichtbaar patroon stoppen in de tekst van ChatGPT en Codex. Het heet textGrain en moet AI-tekst herkenbaar maken. Schrijf je zelf met AI, dan vraag je je misschien af of je je teksten moet aanpassen. En of je er iets mee kunt bewijzen. Het korte antwoord is twee keer nee. Hieronder lees je waarom, en wat je wel kunt doen.
Wat het watermerk is
Het is geen verborgen teken of extra spatie. Het model kiest zijn woorden net iets anders. Over een hele tekst ontstaat zo een patroon dat een detector kan herkennen. Omdat het in de woorden zelf zit, reist het mee als je tekst kopieert. De detector is voorlopig alleen voor goedgekeurde onderzoekers en organisaties. Je eigen tekst ermee controleren kan dus niet.
Wat het niet bewijst
- Ontbreekt het watermerk, dan is de tekst niet automatisch door een mens geschreven. Dat zegt OpenAI zelf: de tekst kan te kort of te sterk bewerkt zijn, of van een ander AI-model komen.
- Aanwezig of niet zegt niets over hoeveel jij er zelf aan hebt gedaan. Een watermerk laat hooguit zien dat een model meeschreef, niet hoeveel oordeel en bewerking erbij zat.
- Het is zwak bij kleine wijzigingen. In een test van OpenAI daalde de herkenning van ongeveer 92 procent naar 66 procent nadat 10 procent van de woorden door synoniemen was vervangen. Korte stukken, rekenantwoorden en vertalingen zijn lastiger te herkennen.
Wat je zelf doet
- Gebruik een watermerk nooit als bewijs. Niet tegenover jezelf ("dit is van mij") en niet tegenover een klant ("hier zit geen AI in").
- Schrijf één zin over hoe jij AI gebruikt, bijvoorbeeld: "Ik laat AI een eerste versie maken en schrijf en controleer de definitieve tekst zelf." Gebruik die zin als je klant ernaar vraagt.
- Blijf verantwoordelijk voor de inhoud. Controleer feiten, namen en toon, ook als de tekst er goed uitziet.
- Bewaar je eigen sporen: je opdracht, de eerste versie van de AI en jouw aanpassingen. Dan kun je laten zien wat jij hebt gedaan.
Proefje van tien minuten
Neem een korte tekst van jezelf, zonder namen of klantgegevens. Laat een AI er één alinea van herschrijven en markeer wat jij daarna nog aanpast. Schrijf dan je zin uit stap 2 op. Nu heb je een klein, eerlijk bewijs dat niet van een watermerk afhangt.
Bronnen
- OpenAI, "Provenance signals in OpenAI-generated content" (helpartikel, 5 oktober 2026): help.openai.com
- TechCrunch, "OpenAI will start watermarking ChatGPT's text in the EU" (5 oktober 2026): techcrunch.com
- OpenAI, "Our approach to EU text provenance rules" (5 oktober 2026): openai.com